मासिक पाळी दरम्यान कापड घेतल्याने काय होते?

६३% महिला अजूनही मासिक पाळीत वापरतात कापड

देशातल्या १५ ते २४ वर्षांदरम्यानच्या ६३ टक्के तरुणी अजूनही मासिक पाळीच्या वेळी कापडाचा वापर करतात. नॅशनल फॅमिली हेल्थ सर्व्हे - ४ च्या एका ताज्या अहवालातली ही माहिती आहे. मासिक पाळीच्या वेळी किती टक्के महिला आरोग्यदायी साधने वापरतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी हे सर्वेक्षण करण्यात आले. शिक्षण, जनजागृतीचा अभाव आणि आर्थिक विषमता या तीन प्रमुख कारणांमुळे महिलांमध्ये मासिक पाळीच्या वेळी अनहायजिनिक साधने वापरण्याचे प्रमाण जास्त असल्याचा निष्कर्ष या अहवालातून निघतो.
 
मासिक पाळी वा पिरियड्सच्या दरम्यान कापडाच्या घडीचा वापर केल्यास महिलांना जंतूसंसर्ग होण्याचा धोका अधिक असतो, असे डॉक्टरांचे म्हणणे आहे. शहरी भागात महिला मोठ्या संख्येने सॅनिटरी नॅपकिन्स किंवा अन्य आधुनिक साधनांचा वापर करतात, मात्र ग्रामीण भागातील महिला अजूनही कापडासारखी पारंपरिक साधनेच मासिक पाळीच्या वेळी वापरतात.

मासिक पाळीच्या वेळी कापड वापरणाऱ्या महिलांचे प्रमाण बिहारमध्ये (८२ टक्के) सर्वाधिक आहे तर त्याखालोखाल छत्तीसगड (८१ टक्के) आणि उत्तर प्रदेशात (८१) आहे. महाराष्ट्रात आजही ५० टक्के पाळीच्या वेळी महिला कापड वापरतात. हायजिनिक साधनांचा वापर करणाऱ्या राज्यात मिझोरामचा क्रमांक (९३ टक्के) सर्वात वर आहे, त्याखालोखाल तामिळनाडू (९१ टक्के) आणि केरळ (९० टक्के) ही राज्ये आहेत. देशभरात १६ टक्के तरुणी स्थानिक पातळीवर तयार केलेले पॅड्स वापरतात.

'महिलांचे आरोग्य निरोगी राखण्यासाठी सॅनिटरी नॅपकीन पुरवणे गरजेचे आहे,' असे स्त्रीरोगतज्ज्ञ डॉ. साधना चौहान म्हणाल्या. ग्रामीण भागात दूर डोंगरावर, खेडोपाडी राहणाऱ्या महिलांच्या बाबतीत समस्या ही आहे की सरकार अत्यंत कमी दरात पॅड उपलब्ध करून देतं, पण त्यात नियमितता नसते. अनेक तरुणी आरोग्य कर्मचाऱ्यांकडे सॅनिटरी नॅपकीन्स मागायला लाजतात.

जितक्या महिलांचे सर्वेक्षण केले त्यापैकी शहरी ७८ टक्के महिला तर ग्रामीण भागातल्या केवळ ४८ टक्के महिला सॅनिटरी नॅपकिन्स वापरतात. १२ किंवा अधिक वर्षे शिक्षण घेतलेल्या महिलांमध्ये पाळीच्या वेळी हायजिनिक साधने वापरण्याचे प्रमाण अशिक्षित महिलांच्या तुलनेत चारपट अधिक आहे. त्याच प्रकारे आर्थिक संपन्नता असलेल्या महिल्यांच्या तुलनेतही हे प्रमाण ४ पट अधिक आहे, असा निष्कर्ष अहवालात मांडण्यात आला आहे.